Analitičari upozoravaju da bi mađarske vozače uskoro moglo dočekati poskupljenje goriva, uprkos povremenim pozivima na ponovno uvođenje državnog ograničenja cena. Prema stručnjacima, glavni uzrok trenutno visokih cena nije nedostatak sirove nafte, već manjak prerađivačkih kapaciteta u evropskim rafinerijama, dodatno pojačan geopolitičkim napetostima.
Zašto povratak na ograničenje cena ne bi pomogao
Mađarska je u prošlosti već imala fiksnu cenu goriva od 480 forinti po litru, ali takva mera, prema analizama, dovela bi do trenutnih i ozbiljnih nestašica na benzinskim stanicama — zbog pojačanog „gorivo-turizma“ iz susednih zemalja i masovnog punjenja stranih kamiona po veštački niskoj ceni. Podseća se da je u periodu ograničenja cena premium dizel na crnom tržištu, odnosno van regulisane mreže, stvarno koštao i preko 900 forinti po litru. Trenutno vozačima dizelaša pomaže mesečna naknada od 5.000 forinti, umesto direktnog ograničenja cene na pumpama.
Uzroci poskupljenja
Kao ključni razlog visokih cena navodi se nedostatak rafinerijskih kapaciteta u Evropi, a tome doprinose i geopolitičke napetosti na Bliskom istoku i sukob Rusije i Ukrajine. Gubitak uvoza iz Rusije i Belorusije primorao je tržište na traženje alternativnih izvora — Saudijske Arabije, Indije i severne Afrike — ali su i ti tokovi snabdevanja povremeno poremećeni regionalnim sukobima.
Energetski stručnjak Atila Holoda ocenjuje da je „svet ušao u period skupe energije“. Prema njegovim rečima, ne preti kriza snabdevanja ni gorivom ni prirodnim gasom dokle god tržišni mehanizmi funkcionišu normalno — mađarska skladišta gasa trenutno su popunjena 72 procenta, što pokriva više od pola godišnje potrošnje.
Šta dalje
Uz nastavak međunarodnih sukoba i ograničene prerađivačke kapacitete u Evropi, analitičari ne isključuju dalji rast cena goriva u Mađarskoj.